Państwa-miasta to gra słowna dla 2–8 osób: wszyscy w tym samym czasie wpisują słowa na wylosowaną literę do kilku kategorii, a potem porównują odpowiedzi i liczą punkty. Wygrywa ten, kto po ostatniej rundzie ma najwyższą sumę. Wystarczy zeszyt w kratkę, ale jeśli wolisz gotową tabelę z punktacją i zasadami, wydrukujesz ją na stronie państwa-miasta do druku.
Zasady krok po kroku
- Przygotujcie tabelę. Każdy gracz rysuje (albo dostaje wydrukowaną) tabelę: kolumna na literę, kolumny z kategoriami (klasycznie: państwo, miasto, rzeka, zwierzę, roślina, imię, rzecz, zawód) i kolumna na punkty.
- Wylosujcie literę. Jedna osoba po cichu recytuje alfabet, druga woła „Stop!” — litera, na której się zatrzymano, obowiązuje w rundzie. Możecie też użyć koła losującego litery, które pomija litery niegrywalne i nie powtarza wylosowanych.
- Piszcie. Każdy wpisuje w swoim wierszu po jednym słowie na tę literę do każdej kategorii.
- Stop! Kto pierwszy wypełni cały wiersz, woła „Stop!” i głośno odlicza od 10 do 0. Na zero wszyscy odkładają długopisy. Słowo dopisane po czasie daje 0.
- Czytajcie i liczcie. Czytacie odpowiedzi kolumna po kolumnie, porównujecie je i wpisujecie punkty według tabeli niżej.
- Kolejna runda. Nowa litera, następny wiersz. Po umówionej liczbie rund (zwykle 10) sumujecie punkty.
Jak liczyć punkty — system 15 / 10 / 5 / 0
| Sytuacja w danej rubryce | Punkty |
|---|---|
| Tylko Ty wpisałeś cokolwiek | 15 |
| Inni też wpisali, ale każdy coś innego | 10 |
| Ktoś wpisał dokładnie to samo słowo co Ty | 5 |
| Puste pole, błędne słowo, słowo po czasie | 0 |
Przykład. Runda na literę K, trzech graczy, kolumna „Rzeka”: Ola wpisała „Kwisa”, Tomek — „Kongo”, Basia nic. Ola i Tomek dostają po 10 punktów (oboje wpisali, ale różne rzeki), Basia 0. W kolumnie „Miasto” Ola i Tomek wpisali „Kraków”, a Basia „Kielce”: Ola i Tomek dostają po 5, Basia 10. W kolumnie „Państwo” tylko Basia wpisała „Kanadę” — dostaje 15.
Zwróć uwagę, że 15 punktów nie oznacza „najlepszego słowa”, tylko jedyne słowo w rubryce. Dlatego warto wpisać cokolwiek, nawet gdy kategoria wydaje się trudna — jeśli inni się poddadzą, dostaniesz najwięcej.
Inne systemy punktacji spotykane w Polsce
W Polsce krążą co najmniej trzy różne punktacje, dlatego przed grą trzeba się umówić:
- 10 / 5 / 0 — bez premii za samotną odpowiedź: 10 za słowo inne niż u wszystkich, 5 za powtórzone, 0 za brak. Prostszy w liczeniu, ale mniej nagradza odwagę.
- 1 punkt za słowo — bez porównywania z innymi. Dobry dla dzieci, które dopiero uczą się pisać, i do gry w pojedynkę „na rekord”.
- Premia za „Stop!” — dodatkowe 5 punktów dla osoby, która zakończyła rundę, ale tylko gdy wszystkie jej słowa są poprawne. Gra robi się szybsza i bardziej ryzykowna.
Na naszych kartkach drukujemy system 15 / 10 / 5 / 0, a w generatorze można przełączyć na „1 punkt za słowo”.
Tę samą punktację 15/10/5/0 liczy za was gra państwa-miasta online — wystarczy zaznaczyć punkty albo wpisać odpowiedzi na jednym telefonie.
Co się liczy jako słowo — rozstrzyganie sporów
- Pierwsza litera pisowni. Chorwacja i Chiny są na C, Szwecja i Szczecin na S, Rzym i Rzeszów na R. Dwuznaki nie tworzą osobnych liter.
- To samo słowo to to samo słowo. Liczba pojedyncza i mnoga („pomidor” i „pomidory”) oraz zdrobnienie od wyrazu podstawowego liczą się jako jedno słowo przy porównywaniu. Jedno słowo wolno wpisać tylko w jednej kolumnie danej rundy.
- Państwo — państwo niepodległe, w polskiej nazwie. Kraje związkowe i regiony (Bawaria, Kalifornia) się nie liczą, chyba że umówicie się inaczej.
- Miasto — z całego świata, po polsku albo w oryginale, jeśli tak się mówi po polsku (Mediolan, Monachium, ale też Lizbona i Lyon).
- Rzeka — rzeka, którą da się znaleźć na mapie. Jeziora, morza i kanały to nie rzeki.
- Imię — imię używane w Polsce albo znane imię zagraniczne; przezwiska i zdrobnienia tylko za zgodą stołu.
- Spór — najpierw ściągawka z odpowiedziami na każdą literę. Jeśli słowa tam nie ma, głosują pozostali gracze, większość decyduje, a remis daje 5 punktów. Brak słowa na ściągawce nie znaczy, że jest błędne.
Litery, na które nie gramy
Z 32 liter polskiego alfabetu w państwa-miasta gra się na 23: A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, Ł, M, N, O, P, R, S, T, U, W, Z. Odpadają Ą, Ę, Ń (żadne słowo się od nich nie zaczyna), Ó, Ć, Ź (pojedyncze słowa, brak państw, imion i rzek) oraz Q, V, X, Y (spoza polskiego alfabetu). Ś i Ż mają miasta i imiona, ale nie państwa — dopuszczamy je tylko w grze bez kolumny „Państwo”. Najtrudniejsze z grywalnych są Ł i O: na każdą z nich jest tylko jedno państwo, Łotwa i Oman.
Plansza do druku (nie musisz drukować)
Do gry wystarczy zeszyt w kratkę. Jeśli jednak grasz z dziećmi albo w większej grupie, wydrukowana tabela pomaga: punktacja i zasady są na kartce, pola są równe, a na ostatniej stronie jest ściągawka-rozjemca. Gotową tabelę A4 z wybranym zestawem kategorii przygotujesz w generatorze państw-miast, a pomysły na kolumny znajdziesz w katalogu kategorii.
