Kółko i krzyżyk – zasady i plansze do druku

Do gry potrzebujecie tylko kratki 3×3: dwie linie pionowe i dwie poziome. Jeden gracz stawia kółka, drugi krzyżyki. Partia trwa około minuty, więc zwykle gra się do trzech albo pięciu wygranych.

Zasady gry w kółko i krzyżyk

1. Narysujcie kratkę 3×3, czyli dziewięć pól.
2. Ustalcie, kto rysuje krzyżyki, a kto kółka, i kto zaczyna.
3. Na zmianę stawiacie po jednym swoim znaku w wolnym polu. Raz postawionego znaku nie wolno zmazać ani przenieść.
4. Wygrywa ten, kto pierwszy ułoży trzy swoje znaki w jednej linii: w wierszu, w kolumnie albo po przekątnej. Zwycięzca przekreśla swoją trójkę.
5. Jeśli wszystkie pola są zajęte, a nikt nie ma trzech w linii, jest remis.
6. W następnej partii zaczyna drugi gracz albo ten, kto przegrał.

Przykładowa partia krok po kroku

Ponumerujmy pola jak klawiaturę telefonu: 1, 2, 3 w górnym wierszu, 4, 5, 6 w środkowym i 7, 8, 9 w dolnym. Zaczyna krzyżyk.

1. X w polu 1 (lewy górny róg). Róg to dobry początek: daje trzy linie do zbudowania.
2. O w polu 5 (środek). To najlepsza odpowiedź na róg.
3. X w polu 9 (przeciwległy róg). Krzyżyk nie ma jeszcze groźby, ale przygotowuje pułapkę.
4. O w polu 3 (prawy górny róg). To błąd, choć wygląda niewinnie. Kółko grozi teraz przekątną 3-5-7.
5. X w polu 7. Krzyżyk musi zablokować przekątną, ale tym samym ruchem tworzy widelec: grozi lewą kolumną (1-4-7) i dolnym wierszem (7-8-9).
6. O blokuje pole 4. Zablokować obu groźb się nie da.
7. X w polu 8 i wygrywa dolnym wierszem.

Sytuacja po piątym ruchu wygląda tak:

 X | . | O
---+---+---
 . | O | .
---+---+---
 X | . | X

Gdyby w czwartym ruchu kółko postawiło znak na boku, na przykład w polu 2, krzyżyk musiałby się bronić, a partia zakończyłaby się remisem. Ta jedna partia pokazuje najważniejszą lekcję tej gry: po rogu i środku broniący się gracz stawia znak na boku, nie w rogu.

Jak nie przegrać w kółko i krzyżyk

• Zacznij od rogu albo środka. Środek należy do czterech linii, róg do trzech, a bok tylko do dwóch.
• Najpierw sprawdź, czy możesz wygrać. Jeśli masz dwa znaki w linii i wolne trzecie pole, postaw je od razu.
• Potem sprawdź, czy musisz blokować. Gdy przeciwnik ma dwa znaki w linii, zablokuj ją natychmiast.
• Szukaj widelca. To ruch, który tworzy dwie groźby naraz. Przeciwnik zablokuje tylko jedną.
• Broniąc się po rogu przeciwnika, zajmij środek. Jeśli przeciwnik ma dwa przeciwległe rogi, stawiaj na bokach, nie w rogach.

Ciekawostka: idealna gra kończy się remisem

Kółko i krzyżyk to gra całkowicie rozwiązana: wiadomo, że przy bezbłędnej grze obu stron zawsze jest remis. Różnych przebiegów partii (z uwzględnieniem kolejności ruchów) jest 255 168. To dużo dla człowieka, ale komputer sprawdzi je wszystkie w ułamku sekundy. Właśnie dlatego dzieci, które opanowały powyższe zasady, przestają przegrywać i zaczynają się nudzić. To dobry moment na jeden z wariantów.

Warianty dla starszych i ułatwienia dla młodszych

Dla młodszych (4–5 lat): zamiast znaków użyjcie dwóch kolorów, nakrętek albo naklejek. Dorysujcie linie wygrywające kropkami albo grajcie na planszy, na której narysowano je wszystkie. Na początek wystarczy wspólne szukanie odpowiedzi na pytanie: „gdzie mogę postawić trzeci?”.

Plansza 4×4 — cztery w linii. Większa kratka i dłuższa linia. Przy idealnej grze też jest remis, ale trudniej to zauważyć i partie są ciekawsze. Podobną grę z krążkami, które spadają na dół kolumny, znajdziesz online: cztery w rzędzie — z komputerem albo we dwoje.

Same krzyżyki. Obaj gracze stawiają krzyżyki, a kto ułoży trzy w linii, przegrywa. Na jednej planszy zaczynający może zawsze wygrać, dlatego gra się na dwóch albo trzech planszach naraz. Plansza z trzema w linii jest „martwa”, a przegrywa ten, kto zamknie ostatnią.

Wielkie kółko i krzyżyk. Dziewięć małych plansz w dużej kratce. Pole, w którym postawisz znak w małej planszy, wskazuje przeciwnikowi, na której małej planszy musi zagrać. Zdobyta mała plansza to Twój znak na dużej. Jeśli zostałeś odesłany na planszę zamkniętą, grasz, gdzie chcesz. To wariant dla dzieci od 8 lat i dorosłych.

Pięć w rzędzie. Gracie na całej kartce w kratkę, bez granic planszy. Wygrywa pięć znaków w linii. Partia trwa kilkanaście minut, a strategia jest dużo bogatsza niż na 3×3.

Wskazówki animatora

• Przy grupie dzieci zróbcie turniej: każdy gra z każdym po dwie partie, raz zaczyna jeden, raz drugi.
• Remis to nie porażka. Dzieci chętniej grają dalej, gdy za remis też jest punkt.
• Gdy dziecko przegrywa trzeci raz z rzędu, pokaż mu jedną zasadę z listy powyżej, a nie od razu wszystkie.

Wolisz gotową planszę?

Nie musisz niczego drukować, ale gotowy arkusz przydaje się na turniej albo w podróży. Arkusz z dziewięcioma planszami kółka i krzyżyka ma miejsce na imiona graczy i zasady na dole kartki. Jest też plansza do wielkiego kółka i krzyżyka z pogrubionymi małymi planszami.

Bez kartki zagracie w kółko i krzyżyk online — z komputerem na trzech poziomach albo we dwoje na jednym telefonie, także w pięć w rzędzie na planszy 10×10.

Więcej szybkich gier we dwoje znajdziesz w zestawieniu gier na kartce dla dwóch osób.