Co jest na kartce
- Od jednej do sześciu łamigłówek na kartce A4: sześć plansz 6×6, cztery 8×8 albo dwie lub cztery 10×10.
- Liczby przy każdym wierszu i pod każdą kolumną oraz kilka podpowiedzi wydrukowanych na planszy: falka oznacza wodę, kółko statek jednomasztowy, a zaokrąglony lub kwadratowy kształt to koniec albo środek dłuższego statku.
- Ramka „Flota” przy każdej planszy. Znaleziony statek skreśla się w ramce, więc widać, czego jeszcze brakuje.
- Zasady i rozwiązany przykład 4×4 u góry kartki, żeby dało się zacząć bez czytania tej strony.
- Klucz odpowiedzi na drugiej stronie i numer kartki w stopce. Ten sam numer przy tych samych ustawieniach odtwarza te same łamigłówki.
Zasady statków-łamigłówki
- Na planszy ukryto całą flotę z ramki. Każda kratka to woda albo kawałek statku.
- Statki stoją poziomo albo pionowo. Nie dotykają się ani bokiem, ani rogiem.
- Liczba po prawej stronie wiersza i pod kolumną mówi, ile kratek statków jest w tym rzędzie.
- Wodę zaznaczaj kropką, a kratki statków zamalowuj ołówkiem.
- Wydrukowane podpowiedzi są pewne. Od nich i od rzędów z zerem najlepiej zacząć.
Jak zacząć rozwiązywać – techniki krok po kroku
Rzędy z zerem. Jeśli przy wierszu stoi 0, cały wiersz to woda. Postaw kropki we wszystkich kratkach. To zawsze pierwszy ruch i od razu odsłania sporą część planszy.
Rząd pełny. Gdy liczba jest równa liczbie wolnych kratek w rzędzie, wszystkie te kratki są statkami. Przykład: w wierszu 8×8 stoi liczba 3, a pięć kratek jest już zaznaczonych jako woda. Trzy pozostałe muszą być statkiem.
Woda wokół statku. Statki się nie stykają, więc każda kratka na skos od kawałka statku jest wodą. Gdy wiesz, że statek się skończył, otocz go kropkami ze wszystkich stron. Podpowiedź z jednym zaokrąglonym bokiem mówi dodatkowo, w którą stronę statek biegnie: kratka obok płaskiego boku jest statkiem, a kratka za łukiem wodą.
Łączenie liczb. Patrz na wiersz i kolumnę jednocześnie. Przykład: kolumna potrzebuje jeszcze dwóch kratek statku i ma trzy wolne kratki. Jedna z nich leży w wierszu, którego liczba jest już wyczerpana, więc to woda. Zostają dokładnie dwie kratki i obie są statkiem. Po każdym zamalowaniu policz rzędy od nowa, bo często kolejna liczba się wyczerpuje i resztę rzędu można zamknąć wodą.
Liczenie floty. Zacznij od najdłuższego statku. Czteromasztowiec mieści się tylko tam, gdzie są cztery wolne kratki w linii, a rzędy mają wystarczająco duże liczby. Jeśli takie miejsce jest jedno, statek musi tam stać. Na poziomie trudnym ta technika jest potrzebna kilka razy.
Poziomy trudności i rozmiary planszy
Każdą łamigłówkę nasz program rozwiązuje tak, jak zrobiłby to człowiek, i liczy, jakich technik użył. Na tej podstawie przypisuje trudność:
- Łatwa (●○○) – wystarczą zera, pełne rzędy, woda wokół statków i podpowiedzi. Podpowiedzi jest więcej.
- Średnia (●●○) – trzeba łączyć liczby wierszy i kolumn albo raz policzyć flotę.
- Trudna (●●●) – kilka razy trzeba szukać miejsca dla najdłuższych statków. Można też ukryć kilka liczb pod znakiem „?”.
Plansza 6×6 to dobry początek, 8×8 to standard dla uczniów, a 10×10 ma pełną flotę z klasycznej gry w statki.
Jak pomóc dziecku, które utknęło
- Nie podpowiadaj kratki, podpowiedz pytanie. Zapytaj: „Który rząd ma zero?” albo „Gdzie zmieści się najdłuższy statek?”. Dziecko samo znajdzie ruch, a satysfakcja zostaje po jego stronie.
- Ołówek i gumka zamiast długopisu. Błędna kropka to nic strasznego, jeśli można ją zetrzeć. Przy pierwszych łamigłówkach warto zaznaczać pewne kratki mocniej, a przypuszczenia lekko.
- Jedna łamigłówka razem, następna samodzielnie. Pierwszą planszę rozwiążcie wspólnie, mówiąc na głos, dlaczego stawiacie kropkę. Kolejne dziecko zwykle robi już samo.
Dla kogo
Łamigłówka jest dla dziecka, które lubi zagadki i spokojną pracę z ołówkiem: w podróży, w poczekalni albo po lekcjach. Sprawdza się też jako zabawa dla rodzeństwa w różnym wieku. Młodsze dostaje kartkę 6×6, starsze 10×10 i obydwoje mają zajęcie na tyle samo czasu. Dorosłym, którzy chcą spróbować, polecamy od razu poziom średni.
Statki logiczne w szkole
Na lekcji matematyki łamigłówka ćwiczy liczenie, dodawanie w pamięci i orientację w układzie wierszy i kolumn. Na zajęciach z logiki uczy wnioskowania typu „jeśli… to…” i sprawdzania hipotez. Dobrze działa jako zadanie dla uczniów, którzy skończyli pracę szybciej, albo jako zagadka na początek lekcji. Każdy uczeń może dostać inną kartkę o tej samej trudności, bo numer kartki odtwarza konkretne łamigłówki. Klucz pozwala dzieciom sprawdzić się samodzielnie, a nauczycielowi szybko ocenić wynik. Kartki wolno kopiować dla całej klasy.
Gdy dziecko chce zagrać z kimś, a nie samo: statki online z komputerem albo we dwoje na jednym telefonie. Podobną łamigłówkę z jednym rozwiązaniem na ekranie daje sudoku online — z obrazkami 4×4 dla przedszkolaków i cyframi 9×9 dla starszych.
