Co jest na kartce
Tabela ma trzy kolumny opisowe i po jednej kolumnie na każdego gracza:
- Rubryka — nazwa kategorii, a w górnej części także rysunek kostki z odpowiednią liczbą oczek, żeby młodsze dzieci od razu wiedziały, o co chodzi.
- Jak liczyć — reguła punktacji w kilku słowach i przykład narysowany na pięciu kostkach, na przykład trzy czwórki, dwójka i szóstka to w trójce 20 punktów.
- Sumy częściowe — „Suma góry”, „Premia”, „Razem góra”, „Razem dół” i duży wiersz WYNIK, w którym widać zwycięzcę bez przeliczania całej kolumny.
Pod tabelą są zasady w pięciu punktach i ramka „Nasze zasady domowe”. Zaznaczcie w niej przed grą, czy każdy kolejny generał daje 100 punktów, czy full liczy się jako suma oczek i czy rubryki wypełniacie po kolei. Kłótnie o kości prawie zawsze dotyczą właśnie tych drobiazgów.
Jak grać w kości — zasady
- Każdy w swojej turze rzuca pięcioma kostkami. Po pierwszym rzucie odkłada te, które chce zatrzymać, i rzuca pozostałymi. Rzutów w turze jest najwyżej trzy, ale można skończyć wcześniej.
- Po ostatnim rzucie gracz wybiera jedną wolną rubrykę i wpisuje do niej punkty. Każdą rubrykę wypełnia się raz na całą grę.
- Jeśli układ nie pasuje do żadnej wolnej rubryki albo punkty byłyby żałośnie małe, wpisuje się 0 w wybraną rubrykę.
- Gra kończy się po 13 turach, kiedy każdy ma pełną kolumnę. Wygrywa najwyższy wynik.
Punktacja rubryk
| Rubryka | Kiedy pasuje | Punkty |
|---|---|---|
| Jedynki … Szóstki | dowolny układ | suma oczek tylko na kostkach z daną liczbą |
| Trójka | co najmniej trzy jednakowe | suma wszystkich oczek |
| Kareta | co najmniej cztery jednakowe | suma wszystkich oczek |
| Full | trzy jednakowe + dwie jednakowe | 25 |
| Mały strit | cztery kolejne liczby | 30 |
| Duży strit | pięć kolejnych liczb | 40 |
| Generał | pięć jednakowych | 50 |
| Szansa | dowolny układ | suma wszystkich oczek |
Premia: kto w górnej części zbierze co najmniej 63 punkty, dostaje dodatkowe 35. Bez dodatkowych generałów najwyższy możliwy wynik to 375.
Strategia: jak wygrać w kości
Najwięcej partii rozstrzyga premia za górną część. Trzydzieści pięć punktów to więcej niż full, a zdobywa się je spokojnie: wystarczą po trzy kostki każdej wartości. Każda „nadwyżka”, na przykład cztery piątki zamiast trzech, daje zapas na słabsze jedynki czy dwójki. Opłaca się więc zbierać wysokie liczby w górnej części, nawet gdy rzut wyglądał na początek strita.
Strity zbierajcie od środka. Trójka, czwórka i piątka pasują do każdego z trzech małych stritów, więc z takim początkiem szansa na trafienie jest największa. Z jedynką i dwójką na start możliwości jest mniej.
Szansa to koło ratunkowe. Zostawcie ją na turę, w której nic nie wyszło. Wpisanie 12 punktów do szansy w trzeciej turze to zwykle strata, bo potem nie będzie gdzie schować słabego rzutu.
Kiedy skreślać? Jedynki kosztują najmniej — w najlepszym razie dałyby 5 punktów. Pod koniec gry, gdy zostały dwie tury, rozsądnie jest też poświęcić generała zamiast łamać sobie premię.
Jak prowadzić zapis
Najlepiej, gdy kartka leży na środku stołu, a jedna osoba wpisuje wyniki wszystkich — reszta widzi i od razu wyłapuje pomyłki. Sumy liczcie dopiero po 13 turach, ołówkiem albo na marginesie. Przy grze z młodszymi dziećmi dorosły może pilnować tylko premii, a dziecko samo wybiera rubrykę, bo właśnie to jest najciekawsza część gry. Dla 7–8-latków dobrze działa wersja skrócona: tylko górna część i szansa, bez premii.
Kości to świetna gra także w pojedynkę. Ustaw jednego gracza i trzy partie: na kartce pojawi się pole „Rekord”, a każda kolejna kolumna to próba pobicia własnego wyniku.
Dodawanie oczek można też poćwiczyć bez kostek — w grze online Liczenie i rachunki, w seriach po dziesięć zadań. Nie macie kartki ani długopisu? Zagrajcie w kości online — telefon liczy punkty: te same rubryki i premia, rzut pięcioma kośćmi na ekranie albo tryb „tylko tabela”, w którym rzucacie prawdziwymi kośćmi, a telefon sam sumuje wynik.
Typowe spory przy stole
- Czy 1-2-3-4-4 to mały strit? Tak. Liczą się cztery kolejne liczby, piąta kostka może być dowolna.
- Czy generał może być fullem? W podstawowych zasadach nie, bo full wymaga dwóch różnych liczb. Wiele rodzin na to pozwala — zaznaczcie wybór w ramce zasad domowych.
- Czy wolno zmienić rubrykę po wpisaniu? Nie. Co wpisane długopisem, zostaje, i tego warto się trzymać, szczególnie z dziećmi.
- Drugi generał, gdy rubryka jest już pełna? Jeśli gracie z premią za kolejne generały, wpiszcie +100 w wierszu „Kolejne generały” (włączysz go w opcjach) i dodatkowo wybraną rubrykę według zwykłych zasad.
